Τι είναι πιο ζεστό, το κόκκινο ή το μπλε;

Τι είναι πιο ζεστό, το κόκκινο ή το μπλε;

Έχουμε συνηθίσει να σκεφτόμαστε πως υπάρχουν «θερμά» χρώματα, όπως το κόκκινο, το πορτοκαλί, το κίτρινο, και «ψυχρά» χρώματα, όπως το πράσινο, το μπλε, και το μωβ. Οι βρύσες μας, που κατά σύμβαση χρησιμοποιούν το κόκκινο για το ζεστό νερό και το μπλε για το κρύο, ενισχύουν αυτή τη διαίσθηση. Αλλά από τη σκοπιά της φυσικής, το σωστό είναι το αντίθετο.

Γιατί θεωρούμε το κόκκινο θερμό; Ενδεχομένως επειδή είναι το «χρώμα της φωτιάς». Έχετε κοιτάξει, όμως, προσεκτικά μία φλόγα (Εικόνα 1); Είναι πορτοκαλοκόκκινη στις παρυφές της, όπου είναι πιο ψυχρή, και γίνεται κίτρινη στο κέντρο της, όπου είναι πιο θερμή. Φλόγες υψηλότερης θερμοκρασίας είναι εμφανώς μπλε!

Εικόνα 1: Φλόγα. Image credit: Saravanan Narayanan.

Αυτό γίνεται επειδή, όταν κάτι λάμπει λόγω της θερμοκρασίας του, η συχνότητα όπου έχει την μεγαλύτερη λαμπρότητα εξαρτάται από εκείνη τη θερμοκρασία. Όσο μεγαλύτερη είναι η θερμοκρασία του, τόσο μεγαλύτερη είναι και η συχνότητά του. Ας κοιτάξουμε το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα (Εικόνα 2). Οι τυπικοί άνθρωποι, που έχουν μία θερμοκρασία δέρματος γύρω στους 36°C, εκπέμπουν σε μία συχνότητα στο υπέρυθρο. Έτσι δεν βλέπουμε ο ένας τον άλλον μέσα στη νύχτα με τα μάτια μας, αλλά μπορούμε να ιδωθούμε με διόπτρες υπερύθρων. Όταν (κατά προτίμηση όχι σε ανθρώπους) η θερμοκρασία αυξηθεί αρκετά ώστε η συχνότητα να είναι ορατή στο οπτικό τμήμα του φάσματος, αυτό που βλέπουμε είναι το κοκκινο άκρο του. Μετά, όσο αυξάνει η συχνότητα, πηγαίνουμε στο κίτρινο και κάποια στιγμή1 φτάνουμε στο άλλο άκρο, όπου είναι το μπλε, προτού οι συχνότητες χαθούν ξανά από την όρασή μας, αυτή τη φορά στο υπεριώδες.

Εικόνα 2: Μέρος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, χωρισμένο σε συχνότητες (πάνω οριζόντια γραμμή) και μήκη κύματος (κάτω οριζόντια γραμμή). Οι τιμές είναι λογαριθμικές (π.χ. -3m σημαίνει 10-3m, δηλαδή 1mm). Η τυπική θερμοκρασία ενός ανθρώπου αντιστοιχεί περίπου στα δέκα μικρόμετρα, που είναι στο υπέρυθρο. Image credit: Σταύρος Δημητρακούδης.

Αυτό παρατηρείται καθημερινά από τους αστρονόμους, οι οποίοι καταλαβαίνουν τη θερμοκρασία των αστέρων, και άλλων μακρινών αντικειμένων, από το χρώμα τους, είτε στο οπτικό, είτε σε άλλα μήκη κύματος. Κόκκινο = ψυχρό. Μπλε = θερμό. Υπεριώδες = πιο θερμό. Ακτίνες Χ και γ = άουτς.

  1. Ενδιάμεσα βρίσκεται το πράσινο, που θα περίμενε κανείς να βλέπαμε αλλά συνήθως μοιάζει σαν άσπρο, επειδή η θερμική εκπομπή γίνεται σε ένα εκτεταμένο εύρος συχνοτήτων που μπλέκουν μεταξύ τους. Για αυτό καιο Ήλιος δεν μας μοιάζει πράσινος. ↩︎
Tags: χρώματα, μπλε, κόκκινο, Θερμοκρασία, Ακτινοβολία